ماز یا قلم چی؟! مسئله این است!

«ماز ثبت‌نام کنم یا قلم‌چی؟» اگر دنبال انتخاب آزمون آزمایشی باشی، احتمالاً با جواب‌های متفاوتی روبه‌رو شده‌ای. یکی سؤال‌های ماز را می‌پسندد، دیگری از برنامه و سابقه قلم‌چی راضی است و بعضی‌ها هم حضور دانش‌آموزان قوی را مهم‌ترین معیار می‌دانند.

اما آزمونی که برای دوستت مناسب است، لزوماً بهترین انتخاب برای تو نیست. باید ببینی برنامه کدام آزمون با میزان آمادگی، زمان، شرایط مدرسه و بودجه تو هماهنگ‌تر است.

در این مقاله، برنامه‌های دوازدهم تجربی ماز و قلم‌چی در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ را مقایسه می‌کنیم. ارزیابی‌های مشاوره‌ای ما درباره کیفیت سؤال‌ها و شرایط رقابت نیز جدا از اطلاعات درج‌شده در برنامه‌ها مطرح می‌شوند.

۱. برنامه راهبردی؛ با انتخاب آزمون، مسیر مطالعه‌ات را انتخاب می‌کنی

برای دانش‌آموزی که منظم آزمون می‌دهد، برنامه آزمون آزمایشی، مسیر اصلی مطالعه تا کنکور است.

برنامه راهبردی مشخص می‌کند چه مباحثی را تا چه زمانی بخوانی. برنامه شخصی تو هم باید مشخص کند این مباحث را چگونه بین روزهای هفته تقسیم کنی و برای آموزش، تمرین، مرور و رفع اشکال چقدر وقت بگذاری.

مثلاً اگر مدرسه هنوز یک فصل را شروع نکرده، اما آن فصل در آزمون بعدی آمده است، باید زمان یادگیری آن را هم حساب کنی. صرف تقسیم تعداد صفحه‌ها بین روزهای باقی‌مانده کافی نیست.

بنابراین پیش از ثبت‌نام، فقط تاریخ آزمون‌ها را نبین؛ بررسی کن که چگونه می‌توانی با برنامه همراه شوی و اگر عقب ماندی، کجا فرصت جبران داری.

ایستگاه‌های جبران و مرور؛ هر دو شش فرصت، با ساختاری متفاوت

برای مقایسه، مراحل اصلی مرور و جمع‌بندی پیش از آزمون‌های جامع نهایی را شمرده‌ایم. آزمون‌های مشابه امتحان مدرسه و مرورهای کوچک داخل هر درس، ایستگاه جدا حساب نشده‌اند.

این فرصت‌ها یکسان نیستند. در قلم‌چی، مراحل بالا به‌صورت جمع‌بندی مشخص شده‌اند. در ماز، بعضی از این مراحل با ادامه پیش‌روی همراه‌اند؛ به‌ویژه در ۲۱ اسفند که می‌توانی برای هر درس، بین مرور و تکمیل سریع انتخاب کنی.

برای اینکه بفهمی کدام ساختار بیشتر به کارت می‌آید، باید وضعیت فعلی خودت را مشخص کنی.

اگر قوی و جلوتر از برنامه هستی

مباحث آزمون‌ها را کامل خوانده‌ای، تمرین کرده‌ای و در بعضی درس‌ها از برنامه جلوتر هستی.

برای تو، ایستگاه جبران بیشتر فرصتی برای تثبیت مطالب و پیداکردن ضعف‌های پنهان است. لازم نیست در هر ایستگاه همه مطالب را از ابتدا بخوانی.

تحلیل ما: انعطاف ماز، به‌خصوص انتخاب بین مرور و تکمیل سریع در ۲۱ اسفند، می‌تواند برایت کاربرد بیشتری داشته باشد. در درس‌های آماده جلو می‌روی و در درس‌های دیگر مرور را انتخاب می‌کنی. البته پایان زودتر زمانی ارزش دارد که یادگیری و تمرین کافی انجام شده باشد.

اگر متوسط و هم‌قدم با برنامه هستی

معمولاً به محدوده آزمون می‌رسی، اما جلوتر نیستی. ممکن است بعضی مطالب را خوانده باشی، ولی هنوز در تست‌زدن یا یادآوری آن‌ها مشکل داشته باشی.

برای تو، فرصت جبران باید کمک کند یادگیری ناقص را کامل کنی و خطاهای آزمون‌های قبل را برطرف کنی.

تحلیل ما: ایستگاه‌های جداگانه جمع‌بندی قلم‌چی می‌توانند برایت کاربردی‌تر باشند. اگر ماز را انتخاب کردی، در مراحل انتخابی لازم نیست حتماً سراغ پیش‌روی سریع بروی؛ مرور درس‌هایی که هنوز در آن‌ها مسلط نیستی، می‌تواند تصمیم مناسب‌تری باشد.

اگر هنوز شروع نکرده‌ای یا نزدیک به صفر هستی

بخش زیادی از مطالب را نخوانده‌ای و هنوز به محدوده فعلی آزمون نمی‌رسی.

برای تو، «مرور یک پایه» ممکن است در واقع به معنی اولین بار خواندن همان پایه باشد. پس شش ایستگاه جمع‌بندی، به‌خودی‌خود شش فرصت کافی برای یادگیری از صفر نیست.

تحلیل ما: ابتدا باید مسیر جبران شخصی داشته باشی؛ مشخص شود در هر درس از کجا شروع می‌کنی، تا آزمون بعد چه مقدار را می‌توانی یاد بگیری و در کدام مرحله به برنامه اصلی می‌رسی.

در این وضعیت، آزمونی مناسب‌تر است که رسیدن به برنامه‌اش برایت قابل‌اجرا باشد. تلاش برای خواندن تمام بودجه یک آزمون گسترده، بدون یادگیری پیش‌نیازها، می‌تواند فشار نامتناسبی ایجاد کند.

این دسته‌بندی درباره میزان پیش‌روی فعلی توست، نه توانایی ثابتت. حتی ممکن است در زیست جلوتر از برنامه و در ریاضی عقب باشی؛ در این صورت، تصمیم مرور و جبران را برای هر درس جدا می‌گیریم.

نیم‌سال دوم؛ کدام برنامه برای شرایط تو متعادل‌تر است؟

در نیم‌سال دوم، مطالعه مطالب جدید دوازدهم با مرور پایه همراه می‌شود. اگر از نیم‌سال اول عقب‌ماندگی داشته باشی، جبران آن هم به برنامه اضافه خواهد شد.

در قلم‌چی، پس از جمع‌بندی نیم‌سال اول در ۲۵ دی و جمع‌بندی پایه در ۲ بهمن، پیش‌روی نیم‌سال دوم در ۹ و ۲۳ بهمن، ۷ و ۲۱ اسفند ادامه دارد.

در ماز نیز پیش‌روی نیم‌سال دوم با مرور یازدهم همراه است. تفاوت مهم در ۲۱ اسفند دیده می‌شود: می‌توانی برای هر درس، مرور مباحث خوانده‌شده یا تکمیل سریع نیم‌سال دوم را انتخاب کنی.

برای دانش‌آموز قوی و جلوتر از برنامه

مسیر سریع ماز می‌تواند فرصت مناسبی باشد. اگر آمادگی داشته باشی، می‌توانی دوازدهم را در درس‌های انتخابی تا ۲۱ اسفند تمام کنی و بهار زمان بیشتری برای مرور و تمرین داشته باشی.

لازم نیست در همه درس‌ها یک تصمیم بگیری. ممکن است در یک درس جلو بروی و در درس دیگر برای تسلط بیشتر مکث کنی.

برای دانش‌آموز متوسط و هم‌قدم با برنامه

ساختار جداگانه مرور نیم‌سال اول و پایه در قلم‌چی می‌تواند به منظم‌کردن آموخته‌ها کمک کند. در پایان مسیر معمول هم، فاصله بیشتری تا جمع‌بندی نیم‌سال دوم داری.

در ماز نیز می‌توانی مسیر معمول را ادامه بدهی و در ۲۱ اسفند، مرور را برای درس‌های نیازمند تمرین انتخاب کنی. لازم نیست فقط برای زودتر تمام‌کردن، سرعت مطالعه‌ات را بیش از توانت بالا ببری.

برای دانش‌آموزی که هنوز شروع نکرده است

برنامه‌ای که برای دانش‌آموز هم‌قدم متعادل است، ممکن است برای تو سنگین باشد؛ چون هم مطالب قبلی را نخوانده‌ای و هم مباحث جدید اضافه می‌شوند.

اولویت تو، ساختن مسیر رسیدن به برنامه است. باید فاصله‌ات با بودجه هر آزمون را حساب کنیم، مباحث ضروری را اولویت بدهیم و هدف‌های مرحله‌ای تعیین کنیم. انتخاب مسیر سریع بدون یادگیری پیش‌نیازها، پیشنهاد ما نیست.

کدام برنامه آزمون‌های سنگین‌تری دارد؟

«حجم مطلب جدید» با «وسعت مرور» فرق دارد. آزمون از کل پایه، محدوده بزرگی دارد؛ اما برای کسی که مطالب را قبلاً خوانده است، ممکن است از چند مبحث تازه وقت کمتری بخواهد.

در قلم‌چی، جمع‌بندی‌های گسترده و فاصله کوتاه بعضی مراحل به آمادگی قبلی نیاز دارند. در ماز، انتخاب مسیر سریع اسفند و فاصله کوتاه‌تر پیش‌روی تا جمع‌بندی اردیبهشت، می‌تواند فشار ایجاد کند.

برای اعلام تعداد دقیق «آزمون سنگین»، باید معیار یکسانی برای حجم مطالب جدید و دشواری مباحث تعریف کنیم. بنابراین از روی تعداد صفحه‌ها یا عنوان فصل‌ها، عدد قطعی اعلام نمی‌کنیم.

برداشت کاربردی ما: دانش‌آموز جلوتر از برنامه، بیشتر باید به فرصت مرور و کیفیت تمرین توجه کند؛ دانش‌آموز هم‌قدم، به فاصله بین پیش‌روی و جمع‌بندی؛ و دانش‌آموز شروع‌نکرده، به مقدار آموزش اولیه‌ای که در هر بازه باید انجام دهد.

بعد از عید کدام برنامه فرصت بیشتری می‌دهد؟

در ماز، فاصله آزمون ۱۷ اردیبهشت تا جمع‌بندی نیم‌سال دوم یک هفته است؛ در قلم‌چی دو هفته.

اگر با مسیر معمول جلو می‌روی و برای تثبیت مطالب آخر زمان بیشتری می‌خواهی، قلم‌چی در این قسمت فرصت بیشتری می‌دهد. ماز یک هفته زودتر جمع‌بندی را برگزار می‌کند، اما پایان این بازه فشرده‌تر است.

اگر مسیر سریع ماز را تا اسفند تمام کرده باشی، شرایطت متفاوت است و می‌توانی از بهار بیشتر برای مرور استفاده کنی.

کدام زودتر به جمع‌بندی می‌رسد؟

در مسیر معمول، ماز با جمع‌بندی ۲۴ اردیبهشت، یک هفته زودتر از قلم‌چی به جمع‌بندی نیم‌سال دوم می‌رسد.

اما تاریخ سه آزمون نهایی شبیه‌ساز در نسخه‌های بررسی‌شده یکسان است: ۲۱ و ۲۸ خرداد و ۴ تیر. ماز دو آزمون جامع دشوارتر دیگر هم معرفی کرده که تاریخ آن‌ها در این نسخه قطعی نشده است.

پس پایان زودتر مباحث را با شروع زودتر همه آزمون‌های جامع نهایی یکی ندانیم. تاریخ‌ها و محدوده‌ها را پیش از اجرا با آخرین نسخه برنامه مؤسسه تطبیق بده.

۲. کیفیت سؤال‌ها؛ سؤال سخت همیشه سؤال بهتر نیست

در ارزیابی ما، کیفیت کلی سؤال‌های ماز و تناسب آن‌ها با تمرین موردنیاز کنکور، از نقاط قوت این آزمون است.

نقد ما به بعضی سؤال‌های قلم‌چی این است که دشواری آن‌ها همیشه به معنی تمرین مفیدتر نیست. گاهی سختی سؤال بیشتر از ابهام یا پیچیدگی نامتناسب ایجاد می‌شود.

این ارزیابی درباره تمام سؤال‌ها و همه مراحل یکسان نیست. برای نقد هر سؤال باید صورت سؤال، پاسخ‌نامه، محدوده کتاب و زمان حل را بررسی کرد.

سؤال خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

صرفاً مشترک‌بودن موضوع دو سؤال، تطبیق قوی محسوب نمی‌شود. مهم است که شیوه فکرکردن و مهارت لازم برای حل هم مشابه باشد.

سؤال دشوارتر می‌تواند تمرین تکمیلی باشد، اما باید هدف آن روشن باشد. خود برنامه ماز نیز توضیح می‌دهد که بعضی مراحل ممکن است سؤال‌های دشوارتر از کنکور داشته باشند. نتیجه چنین آزمونی را نباید مانند یک شبیه‌ساز هم‌سطح کنکور تفسیر کرد.

این معیار را درباره هر دو مؤسسه یکسان به کار می‌بریم. همچنین هر سؤالی که نتوانسته‌ای حل کنی، الزاماً غیراستاندارد نیست؛ ابتدا محل مشکل را پیدا کن.

۳. جامعه آماری؛ تعداد رقیبان چقدر تعیین‌کننده است؟

براساس شناخت و برآورد ما، جامعه آماری ماز و قلم‌چی را تقریباً نزدیک به هم در نظر می‌گیریم. این برآورد، به معنی برابری دقیق تعداد شرکت‌کنندگان در همه رشته‌ها، پایه‌ها و مراحل نیست.

تعداد کل کاربران یک مؤسسه ممکن است چند پایه، رشته یا نوع خدمت را شامل شود. برای مقایسه دقیق، آمار همان پایه و رشته در مراحل نزدیک به هم اهمیت دارد.

در انتخاب، علاوه بر تعداد شرکت‌کنندگان، حضور رقیبان جدی، سلامت نتایج و امکان تحلیل عملکرد را هم در نظر بگیر. ما یکی از دو آزمون را صرفاً به‌دلیل ادعای جمعیت بیشتر برنده نمی‌دانیم.

۴. تقلب دیگران چه اثری روی تو دارد؟

وقتی سالم درس می‌خوانی و آزمون می‌دهی، دیدن نتیجه غیرواقعی دیگران می‌تواند ناامیدت کند. شاید احساس کنی تلاشت دیده نمی‌شود یا از رقیبان عقب افتاده‌ای.

اگر بعضی شرکت‌کنندگان به سؤال یا پاسخ دسترسی زودهنگام داشته باشند، رتبه و تراز ممکن است جایگاه تو را میان شرکت‌کنندگان سالم درست نشان ندهد.

اما کارنامه ساخته‌شده با تقلب، نشان‌دهنده تسلط واقعی آن فرد نیست. تو برای روزی آماده می‌شوی که باید در زمان محدود و زیر نظارت، با دانش خودت پاسخ بدهی. دسترسی به جواب در آزمون آزمایشی، این آمادگی را ایجاد نمی‌کند.

چه چیزی از آزمون همچنان به کارت می‌آید؟

اگر خودت سؤال‌ها را از قبل ندیده باشی و در زمان تعیین‌شده پاسخ بدهی، هنوز می‌توانی بفهمی:

• کدام مطلب را یاد نگرفته‌ای؟


• کجا روش حل را اشتباه انتخاب کرده‌ای؟


• چه خطایی در محاسبه یا خواندن سؤال داشته‌ای؟


• برای کدام سؤال بیش‌ازحد وقت گذاشته‌ای؟


• تا آزمون بعد چه چیزی را باید اصلاح کنی؟

پس رتبه‌های مشکوک را معیار ارزش‌گذاری تلاش خودت قرار نده. اگر درباره سلامت نتایج ابهام وجود دارد، مقایسه با دیگران را با احتیاط انجام بده و تمرکزت را روی پاسخ‌های واقعی خودت نگه دار.

این موضوع، اهمیت امنیت آزمون و رسیدگی مؤسسه به تخلف را کم نمی‌کند؛ فقط قرار نیست رفتار نادرست دیگران، مسیر مطالعه تو را به هم بزند.

۵. برگزاری حضوری؛ امتیاز سابقه و اهمیت حوزه شهر تو

در ارزیابی ما، سابقه طولانی‌تر قلم‌چی در برگزاری حضوری یک نقطه قوت است. آزمون حضوری فقط دفترچه سؤال نیست؛ نظم، مراقبت، شرایط محل و پاسخ‌گویی هم بخشی از تجربه تو هستند.

گسترش شبکه حضوری ماز تازه‌تر است. این موضوع به معنی پیش‌بینی مشکل در ادامه مسیر نیست، اما بررسی کیفیت اجرا در شهر خودت را مهم‌تر می‌کند.

پیش از ثبت‌نام بپرس:

• حوزه ثابت است و دسترسی مناسبی دارد؟


• آزمون به‌موقع شروع و تمام می‌شود؟


• نور، صدا، تهویه و فاصله صندلی‌ها مناسب است؟


• مراقبت و رسیدگی به تخلف چگونه انجام می‌شود؟


• اگر حوزه تغییر کند یا مشکلی پیش بیاید، چه کسی پاسخ‌گوست؟

تجربه دانش‌آموزی در شهر دیگر، لزوماً تجربه تو نخواهد بود. نام مؤسسه را کنار کیفیت اجرای محلی بسنج.

۶. حضور رتبه‌های خوب چه چیزی به ما می‌گوید؟

منظور ما فقط رتبه‌های یک تا ده و چهره‌های تبلیغاتی نیست. حضور تعداد قابل‌توجهی از دانش‌آموزان قوی برای کسی که می‌خواهد خودش را در رقابتی جدی بسنجد، اهمیت دارد.

براساس ارزیابی ما، هر دو آزمون از این نظر قابل‌توجه‌اند. در سال گذشته حضور این گروه در قلم‌چی بیشتر بود؛ درباره ترکیب شرکت‌کنندگان امسال هنوز جمع‌بندی قطعی نداریم.

حضور دانش‌آموزان قوی، زمینه مقایسه را فراهم می‌کند. اما برای اینکه بدانیم نتیجه آزمون چقدر به نتیجه کنکور نزدیک است، باید عملکرد همان افراد در آزمون‌های آزمایشی و کنکور بررسی شود.

همچنین یک دانش‌آموز ممکن است هم‌زمان از هر دو آزمون استفاده کند. حضور او در هر دو مجموعه، سهم هر آزمون در موفقیتش را مشخص نمی‌کند.

۷. قیمت ماز و قلم‌چی؛ دقیقاً چه چیزی می‌خری؟

برای مقایسه هزینه، ابتدا باید معلوم باشد دو بسته چه خدماتی دارند. قیمت یک اشتراک آموزشی کامل را نمی‌توان بدون بررسی جزئیات با هزینه صرفاً آزمون مقایسه کرد.

شهریه کنکور قلم‌چی

براساس جدول اعلام‌شده در سایت رسمی قلم‌چی برای ثبت‌نام کنکوری‌های سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، با اعتبار اعلام‌شده تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵، هزینه بسته‌ها به شرح زیر است:

بسته اول شامل ۲۰ آزمون حضوری، ۲۰ آزمون آنلاین مشابه پارسال، ۲۰ آزمون آنلاین هدف‌گذاری، خدمات کلاس آنلاین، تحلیل آزمون و تماس پشتیبان در هر آزمون معرفی شده است.

بسته دوم، خدمات بسته اول را به‌اضافه ۵ میلیون تومان کتاب کانون به انتخاب دانش‌آموز ارائه می‌کند. بسته سوم نیز خدمات بسته دوم را همراه نرم‌افزار پلکان با آزمون تشریحی معرفی کرده است.

مبالغ بالا مربوط به جدول دارای اعتبار تا ۱۷ مهر هستند؛ قیمت و شرایط ثبت‌نام فعلی باید از مؤسسه استعلام شود.

مبلغ ثبت‌شده اشتراک ماز

در بررسی صفحه رسمی ماز در ۲۷ مهر ۱۴۰۵، مبلغ اشتراک الماس کنکور تجربی، ریاضی و انسانی ۱۰٬۹۹۹٬۰۰۰ تومان نمایش داده می‌شد.

این مبلغ، قیمت مشاهده‌شده همان تاریخ است و قیمت قطعی روز محسوب نمی‌شود. همچنین باید مشخص شود شرکت در آزمون حضوری و خدمات حوزه انتخابی، داخل همین مبلغ است یا هزینه جداگانه دارد.

از این جدول، بدون یکسان‌کردن خدمات و تاریخ قیمت‌ها، نمی‌توان نتیجه گرفت کدام بسته قطعاً به‌صرفه‌تر است.

پیش از پرداخت، مبلغ نهایی، تعداد مراحل باقی‌مانده، مدت دسترسی، هزینه حضوری، امکانات همراه و شرایط انصراف را مشخص کن. امکانات بیشتر زمانی برای تو ارزش دارد که از آن‌ها استفاده کنی.

حالا با توجه به شرایط خودت انتخاب کن

بعد از بررسی جزئیات، تفاوت‌های مهم را می‌توان این‌طور جمع‌بندی کرد:

پس از انتخاب، برنامه همان آزمون را محور مطالعه قرار بده. ارزش آزمون برای تو فقط روز برگزاری مشخص نمی‌شود؛ مهم است که نتیجه‌اش چه تغییری در مطالعه هفته بعدت ایجاد کند.

پرسش‌های متداول

اگر در بعضی درس‌ها قوی و در بعضی ضعیف باشم، چه کنم؟

وضعیت هر درس را جدا بررسی کن. ممکن است در یک درس پیش‌روی سریع مناسب باشد و در درس دیگر به مرور و جبران نیاز داشته باشی. برنامه شخصی باید این تفاوت را در نظر بگیرد.

اگر از برنامه عقب ماندم، مؤسسه را عوض کنم؟

ابتدا علت را پیدا کن: حجم نامتناسب، آموزش ناکافی، زمان زیاد کلاس‌ها یا اجرا نشدن برنامه؟ تغییر آزمون زمانی تصمیم روشن‌تری است که بدانی کدام مشکل را حل می‌کند.

هم‌زمان در هر دو آزمون شرکت کنم؟

پیش از ثبت‌نام دوم، زمان شرکت، تحلیل و رفع اشکال هر دو را در برنامه بگذار. اگر آزمون اول هنوز تحلیل‌نشده باقی می‌ماند، ابتدا روش استفاده از همان آزمون را اصلاح کن. حتی در صورت شرکت در هر دو، یک برنامه اصلی داشته باش.

رتبه آزمون، رتبه کنکورم را مشخص می‌کند؟

رتبه آزمون درباره عملکرد همان مرحله اطلاعات می‌دهد. تفاوت مباحث، سؤال‌ها، شرکت‌کنندگان و شرایط اجرا باعث می‌شود آن را پیش‌بینی قطعی نتیجه کنکور ندانیم.

آزمون سخت‌تر، آمادگی بیشتری ایجاد می‌کند؟

اگر دشواری هدف آموزشی روشنی داشته باشد، می‌تواند تمرین مفیدی باشد. اما سخت‌بودن به‌تنهایی نشانه کیفیت یا شباهت بیشتر به کنکور نیست.

اگر برای انتخاب آزمون و هماهنگ‌کردن برنامه آن با شرایط درسی خودت به همراهی نیاز داری، می‌توانی از طریق فرم درخواست راهنمایی مشاوره درخواستت را ثبت کنی.

منابع و مبنای بررسی

• برنامه راهبردی دوازدهم تجربی ماز، سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، نسخه شروع مهر.


• برنامه راهبردی دوازدهم تجربی قلم‌چی، سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، نسخه مهر.


• جدول شهریه کنکوری‌های قلم‌چی در سایت رسمی کانون، با اعتبار اعلام‌شده تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵.


• صفحه رسمی اشتراک‌های ماز، قیمت مشاهده‌شده در ۲۷ مهر ۱۴۰۵.


• تحلیل‌های مربوط به تناسب برنامه، کیفیت سؤال‌ها و برآورد وضعیت رقابت، دیدگاه مشاوره‌ای ما هستند.